به گزارش افق سرمایه؛ در ادبیات اقتصاد صنعتی، حکمرانی صنعتی به مجموعه سازوکارهایی گفته میشود که از طریق آنها بنگاهها، دولت، نهادهای تنظیمگر و سایر بازیگران اقتصادی برای توسعه یک صنعت همکاری میکنند. بر اساس گزارشهای سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (UNIDO) و مطالعات اقتصاددانانی مانند دنی رودریک، موفقترین صنایع در جهان آنهایی هستند که میان سیاستگذاری عمومی و توانمندی بنگاههای بزرگ پیوند مؤثر برقرار کردهاند.
در این چارچوب، فولاد مبارکه طی دو دهه گذشته به یکی از محورهای اصلی زنجیره ارزش فولاد در ایران تبدیل شده است؛ زنجیرهای که از معادن سنگآهن آغاز میشود و تا صنایع پاییندستی مانند خودروسازی، لوازمخانگی، لوله و پروفیل و صنایع ساختمانی ادامه مییابد. نقش این مجموعه در تنظیم بازار فولاد، هدایت سرمایهگذاری در حلقههای مختلف زنجیره و ایجاد پیوند میان بخشهای بالادستی و پاییندستی، نمونهای از همین کارکرد حکمرانی صنعتی است.
مدیریت بحران و تابآوری تولید
یکی از شاخصهای مهم حکمرانی صنعتی، توانایی مدیریت بحران و حفظ پایداری تولید است. صنایع بزرگ ایران مانند فولاد در سالهای اخیر با مجموعهای از چالشها از جمله محدودیتهای انرژی، نوسانات بازار جهانی، فشارهای اقتصادی و محدودیتهای زیرساختی روبهرو بوده است. در چنین شرایطی، تداوم تولید در صنایع بزرگ به یک مسئله راهبردی تبدیل شده است.
فولاد مبارکه در مواجهه با این چالشها تلاش کرده با تنوعبخشی به منابع انرژی، ارتقای بهرهوری خطوط تولید و برنامهریزی دقیق عملیاتی، از اختلال گسترده در تولید جلوگیری کند. تجربه مدیریت محدودیتهای انرژی در سالهای اخیر نشان میدهد که این مجموعه با اتخاذ راهکارهایی مانند بهینهسازی مصرف، توسعه پروژههای زیرساختی انرژی و مدیریت هوشمند تولید، توانسته است سطح تولید خود را در مقایسه با بسیاری از صنایع دیگر پایدار نگه دارد. در ادبیات مدیریت صنعتی، چنین رویکردی بهعنوان «تابآوری سازمانی» شناخته میشود.
تعامل نهادی و نقش در سیاستگذاری صنعتی
ویژگی مهم دیگر حکمرانی صنعتی، تعامل سازنده میان بنگاههای بزرگ و نهادهای سیاستگذار است. صنایع پایه مانند فولاد بهطور مستقیم با حوزههایی مانند انرژی، حملونقل، تجارت خارجی و سیاستهای صنعتی در ارتباطند و بنابراین تصمیمگیری در این حوزهها بدون مشارکت فعال بنگاههای اصلی امکانپذیر نیست.
در سالهای اخیر، فولاد مبارکه در تعامل با نهادهایی مانند وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، وزارت نیرو و سایر نهادهای مرتبط، در موضوعاتی مانند تنظیم بازار فولاد، توسعه زیرساختهای انرژی و برنامهریزی زنجیره ارزش نقش فعالی ایفا کرده است. چنین تعاملاتی نشان میدهد که این مجموعه تنها یک تولیدکننده نیست، بلکه بهعنوان یکی از بازیگران مهم در شکلدهی به سیاستهای صنعتی کشور نیز شناخته میشود.
این نوع همکاری نهادی در بسیاری از کشورهای صنعتی نیز مشاهده میشود؛ برای مثال شرکتهای بزرگ فولادی در کشورهایی مانند کره جنوبی و ژاپن همواره در تعامل نزدیک با دولتها برای توسعه فناوری، صادرات و زیرساختهای صنعتی عمل کردهاند.
بازسازی و تداوم تولید آزمونی برای مدیریت صنعتی
یکی دیگر از جنبههای مهم حکمرانی صنعتی، توانایی بازسازی سریع و بازگشت به چرخه تولید در شرایط دشوار است. صنایع بزرگ به دلیل پیچیدگی فنی و گستردگی شبکه تأمین، در صورت بروز اختلال با چالشهای جدی در بازگشت به ظرفیت تولید مواجه میشوند. تجربه فولاد مبارکه در مدیریت شرایط بحرانی و بازسازی خطوط تولید نشان میدهد که وجود ساختارهای مدیریتی منسجم، سرمایه انسانی متخصص و شبکه گسترده تأمینکنندگان داخلی میتواند فرآیند بازگشت به تولید را تسریع کند.
این تجربه همچنین نشان میدهد که توسعه ظرفیتهای بومی در حوزه فناوری، مهندسی و تعمیرات صنعتی تا چه اندازه در افزایش تابآوری صنایع راهبردی اهمیت دارد. بسیاری از پروژههای تعمیر، بازسازی و بهبود خطوط تولید در این مجموعه با اتکا به توان متخصصان داخلی انجام شده است؛ موضوعی که در اسناد سیاستی توسعه صنعتی نیز بر آن تأکید شده است.
جایگاه جهانی و رقابتپذیری صنعتی
یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی عملکرد صنایع فولادی، جایگاه آنها در رتبهبندیهای جهانی است. بر اساس گزارشهای انجمن جهانی فولاد (World Steel Association)، تولیدکنندگان بزرگ فولاد در جهان علاوه بر ظرفیت تولید، از نظر بهرهوری، فناوری و حضور در بازارهای بینالمللی نیز مورد ارزیابی قرار میگیرند.
فولاد مبارکه طی سالهای اخیر توانسته با حفظ سطح تولید و ارتقای کیفیت محصولات، جایگاه قابلتوجهی در میان تولیدکنندگان بزرگ فولاد جهان به دست آورد. حضور در فهرست تولیدکنندگان بزرگ جهانی و تأمین بخش قابلتوجهی از نیاز صنایع داخلی، نشاندهنده سطحی از رقابتپذیری صنعتی است که بدون مدیریت کارآمد و برنامهریزی راهبردی امکانپذیر نیست .
الگویی برای آینده صنعت ایران
در شرایطی که صنعت ایران با چالشهایی مانند محدودیت انرژی، نیاز به سرمایهگذاری در زیرساختها و رقابت فزاینده در بازارهای جهانی روبهرو است، چنین الگوهایی میتواند برای سیاستگذاران و سایر بنگاههای صنعتی الهامبخش باشد. از این منظر، فولاد مبارکه نهتنها یکی از مهمترین تولیدکنندگان فولاد کشور، بلکه نمونهای قابلتوجه از تلاش برای تحقق حکمرانی صنعتی در اقتصاد ایران به شمار میرود؛ الگویی که میتواند مسیر توسعه پایدار صنعت و معدن را در سالهای آینده روشنتر کند.
انتهای پیام/
