به گزارش افق سرمایه؛ محمد حیدرزاده، فعال بخش معدن، با اشاره به پایین بودن میزان بهرهبرداری از ذخایر معدنی کشور، مهمترین عوامل غیرفعال ماندن بخش قابلتوجهی از معادن کوچک و متوسط را تشریح کرد و گفت: در دنیا یکی از شاخصهای مهم برای ارزیابی عملکرد بخش معدن، نسبت میزان استخراج به ذخایر معدنی موجود است. این شاخص نشان میدهد چه میزان از ظرفیت معدنی یک کشور بالفعل شده است. این نسبت در ایران بسیار پایین است؛ به این معنا که با وجود برخورداری از ذخایر قابلتوجه معدنی، میزان استخراج متناسب با این ظرفیت نیست.
وی یکی از دلایل اصلی این وضعیت را در اختیار داشتن محدودههای وسیع معدنی توسط نهادهای بزرگ دولتی و شبهدولتی دانست و گفت بخشهایی مانند ایمیدرو و برخی نهادهای دیگر، پهنههای گستردهای را در اختیار دارند که همین موضوع مانع از ورود سرمایهگذاران جدید و توسعه فعالیتهای معدنی شده است. این فعال معدنی همچنین به ماهیت بلندمدت سرمایهگذاری در بخش معدن اشاره کرد و گفت: فعالیت معدنی برخلاف بسیاری از کسبوکارها، بازدهی سریع ندارد. سرمایهگذار باید مراحل متعددی از جمله اکتشاف، اخذ مجوزها، احداث زیرساخت و تجهیز معدن را طی کند و معمولا دو تا سه سال زمان لازم است تا یک پروژه معدنی به مرحله بهرهبرداری برسد.
در شرایطی که چشمانداز اقتصادی کشور برای سرمایهگذاران شفاف نیست و قوانین و مقررات مرتبط با صادرات، واردات و فعالیتهای معدنی بهطور مداوم تغییر میکند، انگیزه بخش خصوصی برای ورود به این حوزه کاهش مییابد. حیدرزاده یکی دیگر از موانع توسعه معادن را فرآیند طولانی دریافت مجوزها عنوان کرد و افزود: بسیاری از معادن در مناطقی قرار دارند که برای فعالیت در آنها باید از سازمانهایی همچون منابع طبیعی، محیط زیست، میراث فرهنگی و سایر دستگاههای مرتبط مجوز دریافت شود. هرچند در بسیاری از موارد این مجوزها در نهایت صادر میشوند، اما طولانی شدن فرآیندها موجب تاخیر در آغاز فعالیت و افزایش هزینههای سرمایهگذاری میشود و گاهی نیز سرمایهگذاران را از ادامه مسیر منصرف میکند.
وی همچنین ضعف فناوری و محدودیت در تامین ماشینآلات معدنی را از دیگر مشکلات این بخش دانست. مکانیزاسیون در بسیاری از معادن کوچک و متوسط کشور در سطح مطلوبی قرار ندارد و واردات ماشینآلات نیز بهدلیل محدودیتهای ارزی، گمرکی و سیاستهای مرتبط با داخلیسازی با دشواری همراه است. در نتیجه بسیاری از معادن بهدلیل کمبود تجهیزات حفاری، بارگیری و حملونقل با ظرفیت پایین فعالیت میکنند یا عملا غیرفعال ماندهاند. این فعال معدنی با اشاره به مشکلات تامین سوخت نیز گفت: بخش قابلتوجهی از معادن کوچک با کمبود گازوئیل مواجه هستند.
در سالهای اخیر بارها بهدلیل محدودیت سهمیه، مشکلات سامانههای توزیع یا کاهش سهمیه سوخت، فعالیت ماشینآلات معدنی متوقف شده است. این در حالی است که ایران از بزرگترین دارندگان ذخایر نفت و گاز جهان به شمار میرود، اما تامین سوخت برای برخی واحدهای معدنی به یک چالش جدی تبدیل شده است. حیدرزاده در ادامه به موضوع اکتشافات معدنی اشاره کرد و گفت: هنوز بخش قابلتوجهی از ظرفیتهای معدنی کشور در اعماق زمین شناسایی نشده است. اکتشافات معدنی در ایران عمدتا سطحی بوده و اکتشافات عمقی به اندازه کافی انجام نشده است. از این رو احتمال وجود ذخایر بزرگ معدنی فراتر از معادن شناختهشدهای وجود دارد؛ اما این ذخایر هنوز کشف نشدهاند.
وی در پایان تاکید کرد: با وجود احتمال وجود ذخایر بزرگ جدید، چالش اصلی این است که حتی بسیاری از معادن بزرگ و شناختهشده کشور نیز با تمام ظرفیت خود فعالیت نمیکنند. رفع موانع سرمایهگذاری، تسهیل صدور مجوزها، تامین ماشینآلات و ایجاد ثبات در سیاستگذاری میتواند زمینه بهرهبرداری بهتر از ظرفیتهای معدنی ایران را فراهم کند. در نهایت بزرگی مقیاس بهتنهایی تضمینکننده بهرهوری نیست؛ مزیت معادن بزرگ زمانی محقق میشود که با مدیریت کارآمد، فناوری و سرمایهگذاری همراه باشد. در مقابل، معادن کوچک نیز با دسترسی به زیرساخت مشترک، خدمات تخصصی و اتصال به زنجیره ارزش میتوانند رقابتپذیری خود را ارتقا دهند.
انتهای پیام/
