به گزارش افق سرمایه؛ تجربه معدن‌کاری در بسیاری از کشورها نشان داده است که توسعه بخش معدن صرفا به میزان ذخایر زیرزمینی وابسته نیست و به دسترسی به سرمایه، فناوری، تجهیزات و بازارهای بین‌المللی گره خورده است. به همین دلیل، همکاری‌های معدنی میان کشورها می‌تواند از یک رابطه تجاری ساده فراتر برود و به ابزاری برای توسعه اکتشاف، افزایش ظرفیت فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش تبدیل شود.
سرمایه‌گذاری مشترک، انتقال دانش فنی، همکاری شرکت‌های معدنی و پیمانکاران و دسترسی به فناوری‌های جدید، از جمله مسیرهایی است که می‌تواند هزینه و ریسک توسعه پروژه‌های معدنی را کاهش دهد. این همکاری‌ها همچنین امکان ورود به ذخایر جدید و توسعه صنایع پایین‌دستی را فراهم می‌کند و برای کشورهایی که با محدودیت سرمایه یا فناوری مواجهند، اهمیت بیشتری دارد. در این چارچوب، نزدیکی اقتصادی ایران و عربستان می‌تواند فرصتی برای تعریف پروژه‌های مشترک معدنی ایجاد کند. به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند اکتشاف، فرآوری، تجهیزات و فناوری که ظرفیت‌های دو کشور می‌تواند مکمل یکدیگر باشد.
چارچوب همکاری‌های بلندمدت و پروژه‌محور
دیدار اخیر سفیر عربستان سعودی در تهران با اعضای هیات‌مدیره خانه معدن ایران، معدن را به یکی از محورهای تازه گفت‌وگوهای اقتصادی میان تهران و ریاض تبدیل کرده است. در نشستی که هفته گذشته با حضور رئیس اتاق ایران، رئیس خانه معدن ایران، رئیس هیات عامل ایمیدرو و جمعی از فعالان معدنی برگزار شد، دو طرف درباره ظرفیت‌های همکاری در بخش معدن و صنایع معدنی گفت‌وگو کردند. محور مذاکرات، تنها تجارت مواد معدنی نبود. اکتشاف، فرآوری، سرمایه‌گذاری مشترک، انتقال فناوری، خدمات فنی و مهندسی، ماشین‌آلات و تجهیزات معدنی و ایجاد ارتباط میان شرکت‌های دو کشور از جمله زمینه‌هایی بود که برای همکاری مطرح شد.
به این ترتیب، پیشنهاد مطرح‌شده در این نشست حرکت از رابطه تجاری محدود به سمت همکاری‌های بلندمدت و پروژه‌محور بود. طرف ایرانی بر ظرفیت‌های موجود در زنجیره معدن و صنایع معدنی ایران تاکید داشت و در مقابل، برنامه‌های عربستان برای توسعه بخش معدن و جذب سرمایه و فناوری مورد توجه قرار گرفت. به گفته طرف‌های ایرانی، همکاری میان شرکت‌های معدنی، پیمانکاران، مشاوران و سازندگان تجهیزات دو کشور می‌تواند یکی از مسیرهای توسعه روابط باشد. اکتشاف و فرآوری، فناوری‌های نوین معدن‌کاری، هوشمندسازی، سرمایه‌گذاری مشترک، توسعه منابع انسانی و صنایع پایین‌دستی نیز از دیگر حوزه‌هایی است که در این چارچوب مطرح شده است.
توسعه همکاری‌های معدنی ریاض با جهان
همزمان با این گفت‌وگوها، عربستان در حال افزایش سرمایه‌گذاری و ظرفیت خود در بخش اکتشاف و استخراج مواد معدنی است. در تازه‌ترین تحول، شرکت نفتی دولتی آرامکو و شرکت معدنی «معادن» عربستان در ماه اوت از برنامه تشکیل یک شرکت سرمایه‌گذاری مشترک برای اکتشاف مواد معدنی و استخراج سنگ‌های سخت در این کشور خبر دادند. بر اساس گزارش رویترز در ۲۷مرداد۱۴۰۵، تمرکز این شرکت مشترک بر اکتشاف مس خواهد بود و مواد معدنی دیگری از جمله روی، سرب و عناصر نادر خاکی نیز در دامنه فعالیت آن قرار می‌گیرند. این همکاری بخشی از تلاش عربستان برای توسعه بخش معدن و تنوع‌بخشی به اقتصاد این کشور است.
این همکاری نشان می‌دهد عربستان توسعه معدن را تنها به استخراج ذخایر موجود محدود نکرده و اکتشاف منابع جدید را نیز دنبال می‌کند. مس و دیگر مواد معدنی حیاتی، به‌دلیل نقش آنها در فناوری‌های مرتبط با گذار انرژی، خودروهای برقی، باتری‌ها و تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر، در سال‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند. رویترز همچنین گزارش داده است که عربستان به دنبال افزایش دسترسی خود به مواد معدنی حیاتی است و توسعه بخش معدن را یکی از مسیرهای تنوع‌بخشی اقتصادی و کاهش وابستگی به نفت می‌داند. در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۶ (۲۳ دی ۱۴۰۴) نیز عربستان و کانادا یک تفاهم‌نامه برای تقویت همکاری در حوزه منابع معدنی امضا کردند. بر اساس اعلام وزارت منابع طبیعی کانادا، این توافق بر توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری در زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی، تبادل دانش و تقویت زنجیره‌های تامین پایدار متمرکز است.
در نمونه‌ای دیگر، شرکت معدنی «معادن» عربستان در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۵ (۸ دی ۱۴۰۴) با شرکت استرالیایی Midana Exploration، برای تشکیل یک شرکت مشترک به توافق رسید. این شرکت قرار است در زمینه اکتشاف، توسعه، استخراج، فروش و بازاریابی مواد معدنی در مناطق دارای مجوز عربستان فعالیت کند. محدوده مجوزهای اکتشاف این همکاری بیش از ۲۴ هزار کیلومترمربع وسعت دارد. برای ایران، گسترش این ظرفیت‌ها می‌تواند اهمیت همکاری با عربستان را از یک بازار صادراتی یا تجاری فراتر ببرد. عربستان در حال جذب سرمایه، فناوری و دانش فنی برای توسعه بخش معدن و زنجیره‌های پایین‌دستی است و ایران نیز در حوزه‌هایی مانند خدمات فنی و مهندسی، فرآوری و صنایع معدنی ظرفیت‌هایی دارد. از این رو، یکی از مسیرهای مورد بحث در دیدار تهران می‌تواند اتصال این دو مجموعه ظرفیت باشد. در صورت تبدیل این گفت‌وگوها به پروژه‌های مشخص، امکان شکل‌گیری همکاری بلندمدت میان بنگاه‌های معدنی دو کشور نیز افزایش خواهد یافت.
انتهای پیام/
