به گزارش افق سرمایه؛ بازار نفت جهان که ماه‌ها آرامش نسبی را تجربه می‌کرد و بهای نفت به کانال 80 دلار کاهش قیمت داده بود، این بار با معادلات جدیدی مواجه شد؛ از سویی حوثی‌های یمن توانستند بر بخش‌های کلیدی آبراهه باب‌المندب مسلط شوند و از سوی دیگر خط لوله انتقال نفت عربستان که تنگه هرمز را دور می‌زد، آماج حملات پهپادی قرار گرفت و جریان انتقال نفت از این خط لوله متوقف شد.
این مسائل در حالی رخ داد که محاصره دریایی ایران ادامه دارد و تردد در تنگه هرمز همچنان مختل است. این امر توانست قیمت نفت را بار دیگر به بالای صد دلار برساند و جهان را در آستانه فصل سرد، نگران بازار انرژی کند.
تسلط حوثی‌ها بر آبراهه باب‌المندب
حوثی‌ها یا همان گروه انصارالله از یک جنبش مذهبی-سیاسی در میان زیدی‌های شمال یمن در دهه ۱۹۹۰ شکل گرفتند و بعد از درگیری‌های مسلحانه با دولت، به یک نیروی نظامی مهم تبدیل شدند. آنها در سال ۲۰۱۴ صنعا را تصرف کردند و از آن زمان یکی از اصلی‌ترین طرف‌های جنگ داخلی یمن هستند. عربستان در سال 2015 در این جنگ داخلی به نفع دولت حاکم بر یمن وارد مداخله نظامی شد، اما نتوانست حوثی‌ها را شکست دهد و این گروه شبه‌نظامی توانست مناطق وسیعی از شمال و غرب یمن را حفظ کند. این گروه به مرور به موشک‌های بالستیک، کروز و پهپادها مجهز شد و روابط نظامی و فنی آن با ایران به موضوعی مهم در رقابت‌های منطقه‌ای تبدیل شد.
از اواخر سال ۲۰۲۳، حوثی‌ها در واکنش به جنگ غزه به کشتی‌های مرتبط با اسرائیل و برخی کشورهای حامی آن در دریای سرخ حمله کردند؛ این مسئله باعث شد بخشی از کشتیرانی بین‌المللی مسیر خود را از دماغه امید نیک تغییر دهد. در واقع اهمیت این گروه شبه‌نظامی هم‌اکنون به موقعیت جغرافیایی تحت تسلط آنها برمی‌گردد که آن تنگه باب‌المندب است؛ یکی از مسیرهای مهم تجارت و انرژی میان آسیا و اروپا.
تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ واقع شده و خلیج عدن را به دریای سرخ متصل می‌کند. از شرق به خاک یمن و از غرب به جیبوتی و اریتره در شاخ آفریقا محدود است. از نظر جغرافیایی، باب‌المندب دروازه ورودی به دریای سرخ و در ادامه کانال سوئز است. هر کشتی‌ای که بخواهد از اقیانوس هند به مدیترانه برود، ناچار از این تنگه عبور می‌کند. عرض این تنگه در باریک‌ترین نقطه حدود ۲۶ کیلومتر است و طول آن تقریبا ۷۰ کیلومتر تخمین زده می‌شود.
جزیره پریم یا میون درست در وسط تنگه قرار دارد و آن را به دو کانال اصلی تقسیم می‌کند: کانال غربی که حدود ۱۶ مایل عرض دارد و عمق آن به ۲۰۰ متر می‌رسد، مسیر اصلی کشتی‌های بین‌المللی است؛ و کانال شرقی که باریک‌تر و حدود سه کیلومتر و کم‌عمق‌تر است و عمدتا برای تردد محلی و قایق‌های کوچک استفاده می‌شود.
پیش از تشدید تنش‌ها در سال ۲۰۲۳، روزانه حدود پنج تا شش میلیون بشکه نفت خام، میعانات و فراورده‌های نفتی از این تنگه عبور می‌کرد؛ یعنی حدود ۹ درصد از کل نفت حمل‌شده با تانکر در جهان. این رقم معادل ۱۲ درصد از تجارت دریایی جهانی نفت بود. علاوه بر نفت، کالاهای خشک مانند غلات، کانتینرها و مواد معدنی و محصولات شیمیایی نیز حجم عظیمی از تردد را تشکیل می‌دهند. طبق گزارش‌های بانک جهانی، حدود ۳۰ درصد نفت و ۴۰ درصد کالاهای خشک جهان از مسیر دریای سرخ و سوئز عبور می‌کنند.
با بالاگرفتن تنش در تنگه باب‌المندب و افزایش حملات به کشتی‌های تجاری، این کشتی‌ها ناچار شدند مسیر خود را به دور آفریقا تغییر دهند. این تغییر مسیر، زمان سفر را ۱۰ تا ۱۴ روز افزایش داد و مصرف سوخت را بالا برد. با این حال، هم‌اکنون تنگه باب‌المندب دست‌کم برای جریان نفت عربستان یک مسیر حیاتی به شمار می‌آید.
پیش از این اشاره شد که درگیری‌های عربستان در جنگ داخلی یمن از سال 2015 تاکنون تداوم داشته است و در حالی که عربستان از دولت مستقر در این کشور حمایت می‌کند، ایران با گروه انصارالله روابط نظامی و فنی دارد. در سال 2026 درگیری حوثی‌ها یا انصارالله یمن که کنترل بخش شمالی یمن را در دست دارند، با نیروهای دولتی مورد حمایت ائتلاف به رهبری عربستان سعودی ادامه پیدا کرد و حوثی‌ها علیه عربستان محاصره دریایی اعلام کردند و فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی و نفتکش‌های این کشور در دریای سرخ را هدف قرار دادند.
عربستان هم در مقابل مواضع حوثی‌ها را هدف حملات خود قرار داد و ائتلاف دریایی جدیدی برای حفاظت از کشتیرانی در دریای سرخ و خلیج عدن تشکیل داد. گرچه در ابتدای این درگیری‌ها به نظر می‌رسید ائتلاف تحت حمایت عربستان دست برتر را دارد، اما در ادامه حوثی‌ها توانستند بخش‌های مهمی از خاک یمن را به تسلط خود درآورند.
در سپتامبر ۲۰۲۶ حوثی‌ها در مناطق نزدیک باب‌المندب، از‌جمله ذباب، میون یا پریم و المخا، پیشروی‌هایی داشته‌اند و به این ترتیب موقعیت آنها در این آبراه راهبردی تقویت شده است که در صورت تثبیت این حضور، حوثی‌ها می‌توانند به یک اهرم فشار مهم بر کشتیرانی و امنیت انرژی جهانی تبدیل شوند.
انتهای پیام/
